91- جکایت در بیان آنکه اصل مقصود است

بقالی زنی را دوست می داشت. با کنیزک خاتون پیغامها کرد که من چنینم و چنانم و عاشقم و می سوزم و آرام ندارم و بر من ستمها می رود و دی چنین بودم و دوش بر من چنین گذشت. قصه های دراز فرو خواند.

کنیزک به خدمت خاتون آمد، گفت: بقال سلام می رساند و می گوید که بیا تورا چنین کنم و چنان کنم.

گفت به این سردی؟

گفت او دراز گفت، اما مقصود این بود.

اصل مقصود است باقی دردسر است.

شرح (استاد قمشه ای)

- اصل مقصود است باقی دردسر است ....: اصل نزد مولانا پیام ومعناست؛ چون اصل حاصل گردد، باقی را که الفاط و عبارات و صورتهاست رها باید کردن – چنانکه چون مغز بدست آید پوست را رها کنند؛

          ما ز قرآن برگزیده مغز را؛              

          پوست را نزد خسان انداختیم.         (دیوان شمس)

این تقابل صورت و معنی از موضوعات رایج ادب فارسی است:

تو این صورت خود چنان می پرستی       که تا زنده ای ره به معنا نداری.

                                                                                                            (سعدی)