67- حکایت در بیان منت نهادن جاهلان بر خدا

سؤال کرد که: یکی نذر کرد که روزی روزه دارم، اگر آنرا بشکند، کفارت باشد یا نی؟

فرمود: که در مذهب شافعی بیک قول کفارت باشد، جهت آنکه نذر را یمین می گیرد و هر که یمین را شکست، برو کفارت باشد، اما پیش ابو حنیفه، نذر بمعنی یمین نیست، پس کفارت نباشد. و نذر بر دو وجهست یکی مطلق و یکی مقید. مطلق آنست که گوید: عَلَیّ اَنْ اَصُوْمَ یَوْماٌ، و مقید آنست که عَليَّ کَذا اِنْ جَاءَ فُلَانُ.

 یکی خری گم کرده بود. سه روز روزه داشت به نیت آنکه خر خودرا بیابد. بعد از سه روز، خر را مرده یافت. رنجید و ، از سر رنجش، روی به آسمان کرد و گفت که اگر عوض این سه روز که [روزه] داشتم شش روز از رمضان نخورم، پس مرد نباشم. از من صرفه خواهی بردن؟

شرح (استاد قمشه ای)

- یکی خری گم کرده بود ......: این حکایت بیان حال کسانی است که طاعات و عبادات را چون کالایی برای فروش و رفع حوایج خویش به حق عرضه می کنند، و بدان بر خدا منت می نهند، و بر خلق فخر می فروشند  و حال آنکه خداوند به دادن توفیق طاعت بر بندگان منت دارد، که می فرماید:

          همانا که خداوند بر اهل ایمان منت نهاد

          که از میان ایشان رسولی بر انگیخت

          تا آیات اورا بر آنان فرو خواند

          و ایشان را پاک گرداند

          و کتاب و حکمت بیاموزد

          هرچند که پیش از آن در گمراهی آشکار بودند.           (آل عمران– 164)