26- درد و پشیمانی دلیل عنایت و دوستی حق است

 گفت که: ما مقصریم.

فرمود: کسی را این اندیشه آید و این عتاب باو فرو آید که اَه، در چیستم و چرا چنین می کنم؟ این دلیل دوستی وعنایت است که: وَیَبْقَی الْحُبّ مَا بَقِیَ الْعِتَابُ - زیرا عتاب با دوستان کنند، با بیگانه عتاب نکنند. اکنون این عتاب نیز متفاوت است، بر آنکه اورا درد می کند و از آن خبر دارد، دلیل محبت و عنایت در حق او باشد. اما اگر عتابی رود و اورا درد نکند، این دلیل محبت نکند، چنانکه قالی را چوب زنند تا گرد از او جدا کنند، این را عقلا عتاب نگویند، اما اگر فرزند خودرا و محبوب خودرا بزنند، عتاب آنرا گویند و دلیل محبت در چنین محل پدید آید، پس، مادام که در خود، دردی و پشیمانی می بینی، دلیل عنایت و دوستی حقست.

شرح

-  مادام که در خود، دردی و پشیمانی می بینی ...: مولانا در حکایتی در مثنوی آورده است که واعظی در آغاز وعظ، ظالمان و سخت دلان و بی اعتقادان را دعا می کرد، علت را او جویا شدند. واعظ در پاسخ گفت:

                               گفت: نیكوئی از اینها دیده ام        من دعاشان زین سبب بگزیده ام

                         خبث و ظلم و جور چندان ساختند        كه مرا از شر، به خیر انداختند

                               هر گهی كه رو به دنیا كردمی        من از ایشان زخم و ضربت خوردمی

                               كردمی از زخم، آن جانب پناه        باز آوردندمی گرگان به راه

                          چون سبب ساز صَلاح من شدند         پس دعاشان بر من است، ای هوشمند

                        بنده می نالد به حق از درد و نیش         صد شكایت میكند از رنج خویش

                         حق همی گوید: كه آخر رنج و درد        مر تو را لابه كنان و راست كرد

                            این گله ز آن نعمتی كن كت زند        از در ما دور و مطرودت كند

                            در حقیقت هر عدو داروی توست        كیمیای نافع و دل جوی توست

                                   كه از او اندر گریزی در خلا         استعانت جویی از لطف خدا

                              در حقیقت دوستانت دشمنند        كه ز حضرت دور و مشغولت كنند

کت ( که ترا)