258 – صحت و مال حجاب حق است

میان بنده و حق حجاب همین دو است و باقی حجب از این دو ظاهر می شود، و آن صحت است و مال. آنکس که تندرست است، می گوید: خدا کو؟ من نمی دانم و نمی بینم. همین که رنجش پیدا می شود؛ آغاز می کند که یا الله یا الله، و به حق همراز و هم سخن می گردد. پس دیدی که صحت حجاب او بود، و حق زیر آن درد پنهان بود. و چندانکه آدمی را مال و نوا هست، اسباب مرادات (مرادها) مهیا می کند و شب و روز به آن مشغولست، همین که بی نوایی اش رو نمود، نفس ضعیف گشت و گرد حق گردد:

                            مستی و تهی دستیت آورد به من؛       من بندۀ مستی و تهی دستی تو.

شرح

- همین که رنجش پیدا می شود ...: سلامتی مال که سبب آسایش ظاهری است غفلت از حق را به دنبال دارد، مگر اینکه آدمی بتواند غول آسایش را در بند کند و در وقت صحت و سلامت نیز حق را یاد کند. مولانا همین مضمون را در مثنوی آورده است:   

                           گوشۀ بی گوشۀ دل، شه رهیست        تاب "لا شرقی و لا غرب" از مهیست

                              تو از این سو و از آن سو چون گدا        ای ُكه معنی، چه می جویی صدا ؟

                              هم از آن سو جو، كه وقت درد تو         میشوی در ذكر یا ربی دو تو

                              وقت درد و مرگ آن سو می نمی        چونكه دردت رفت، چونی؟ اعجمی ؟

                                       وقت محنت میبری زالله بو         چونكه محنت رفت، گویی: راه كو؟

                                   در زمان درد و غم یادش کنی         چون شدی خوش، باز بر غفلت تنی

                               این از آن آمد كه حق را بی گمان        هر كه بشناسد بود دائم بر آن