199- مناظره در بیان آنکه ولی حق را نشان است

یکی گفت که ما را هیچ دلیل قاطع نیست که ولی حق و واصل به حق کدام است – نه قول نه فعل و نه کرامات و نه هیچ چیز. زیرا که قول شاید آموخته باشد، و فعل و کرامات رُهابین (راهبان) را هم هست، و ایشان استخراج ضمیر می کنند و بسیار عجایب به طریق سحر نیز اظهار کرده اند و از این جنس برشمرد.

فرمود که: تو هیچ کس را معتقد هستی یا نه؟ گفت: ای والله، معتقدم و عاشقم.

فرمود که: آن اعتقاد تو در حق آن کس مبنی بر دلیلی و نشانی بود، یا خود همچنین چشم فراز کردی و آن کس را گرفتی؟

گفت حاشا که بی دلیل و نشان باشد!

فرمود که: پس چرا می گویی که بر اعتقاد هیچ دلیلی نیست و نشانی نیست، سخن متناقض می گویی؟

شرح (استاد قمشه ای)

 - چرا می گویی که بر اعتقاد هیچ دلیلی نیست؟ ...: نشان عارف نزد مولانا نه خرقه و دستار است و نه کرامات و ریاضات و استخراج ضمیر که از راهبان ترسا و مرتاضان هندو گاه به ظهور می رسد، بلکه نشان عارف سیمای گشاده و خلق خوش و سعۀ صدر و خدمت خلق است و آنکه حضورش ملالت از دل می برد، و سخنش چراغ معرفت و کردارش دعوت به خیر و جمال و حقیقت است.