196- تمثیل حلوا خوردن روستایی و رفتن به شهر

روستایی به شهر آمد و مهمان شهری شد. شهری او را حلوا آورد و روستایی با اشتها بخورد آن را، گفت: ای شهری، من شب و روز به گَزَر خوردن آموخته بودم، این ساعت طعم حلوا چشیدم، لذت گزر از چشمم افتاد. اکنون هر باری حلوا نخواهم یافتن، و آنچه داشتم بر دلم سرد شد. چه چاره کنم؟ چون روستایی حلوا چشید، بعد از این میل شهر کند؛ زیرا شهری دلش را برد، ناچار در پی دل بیاید.

شرح (استاد قمشه ای)

- چون روستایی حلوا چشید ...: در قرآن از اهل دنیا به ((اصحاب قریه)) و اهل روستا تعبیر شده و عارفان هفت اقلیم زمین را دهی ویران خوانده اند:

                                       در هوس این دو سه ویرانه ده      کارفلک بود گره در گره.

                                                                                                          (مخزن الاسرار)

حال اگر روستاییان عالم، که اینجا به ریشۀ علفی خو گرفته اند، لقمه ای از حلوای معرفت بچشند و جرعه ای از شراب عشق بنوشند، آن علف بر دل ایشان سرد شود و سالک شهر عشق گردند – چنانکه مولانا در نیایشی اشاره کرده است:

                                         ای خدای بی نظیر، ایثار کن،       گوش را چون بهره دادی زین سخن.

                                    چون به ما بویی رسانیدی ازین؛       در مبند این مشگ را، ای ری دین.

                                 گوش ما گیر و بدان مجلس کشان،      کز شرابت سرخوشند آن می کشان.

                                                                                                          (مثنوی)

و در دعای عاشقانه ای منسوب به حضرت سجاد(ع) همین تعبیر بیان شده است:

          الاهی، کیست که حلاوت محبت تو را چشید   

          و کسی را بر تو بر گزید؟