157- حکم گریه در نماز

یکی در نماز نعره زد و بگریست. نماز او باطل شود یا نی؟ جواب این بتفصیل است. اگر آن گریه از آن رو بود که او را عالمی دیگر نمودند بیرون محسوسات، اکنون آن را آخر آب دیده می گویند؛ تا چه دید؟ چون چنین چیزی دیده باشد که جنس نماز باشد [و] مقصود از نماز آن است، نمازش درست و کاملتر باشد. و اگر بعکس این، دیده برای دنیا گریست یا دشمنی بر او غالب شد، از کین او گریه اش آمد یا حسد برد بر شخصی که او را چندین اسباب هست و مرا نیست، نمازش اَبتَر (ناقص) و ناقص و باطل باشد.

شرح (استاد قمشه ای)

- یکی در نماز نعره زد ...: این حکایت عینا در مثنوی آمده است:

                               آن یکی پرسید از مفتی، به راز:       گر کسی گرید به نوحه در نماز،

                                   آن نماز او عجب باطل شود؟        یا نمازش جایز و کامل بود.

                             گفت نامش آب دیده بهر چیست؛       بنگری تا او چه دیده که گریست

                               اشگ کان از بهر حق بارند خلق       گوهر است و اشگ پندارند خلق.

اما  وصول به این گوهر یکدانه همگان را میسر نیست بلکه (( سالها ریاضت و عبور از دریاهای پر نهنگ)) می خواهد.