135- اثرات لقمۀ حرام

درویشی را شاگردی بود، برای او درویزه (دریوزه، گدایی) می کرد. روزی از حاصل درویزه او را طعامی آورد و آن درویش بخورد، شب محتلم شد. پرسید که: این طعام را از پیش که آوردی؟

گفت: [دختری شاهد به من داد. گفت:] والله من بیست سال است که محتلم نشده ام، این اثر لقمۀ اوبود. و همچنین درویش را احتراز می باید کردن و لقمۀ هرکسی را نباید خوردن، که درویش لطیف است و درو اثر می کند، چیزها برو ظاهر می شود. همچنانکه در جامۀ پاک سپید، اندکی سیاهی ظاهر شود. اما بر جامۀ سیاه که چندین سال از چرک سیاه [شده] و رنگ سپیدی از او گردیده باشد، اگر هزار گون چرک و چربش بچکد، بر خلق و برو آن طاهر نگردد. پس چون چنین است، درویش را لقمۀ ظالمان و حرام خواران و جسمانیان نباید خوردن [که] در درویش لقمۀ آنکس اثر کند، و اندیشه های فاسد از تأثیر آن لقمۀ بیگانه ظاهر شود. همچنانکه از طعام آن دختر درویش محتلم شد.

شرح

- درویش را لقمۀ ظالمان و حرام خواران ...: مولانا در مثنوی اثرات لقمه حرام و حلال را اینگونه بیان نموده است:

 

                                  طفل جان از شیر شیطان باز كن      بعد از آنش با ملك انباز كن

                                        تا تو تاریك و ملول و تیره ای      دان كه با دیو لعین همشیره ای

                                لقمه ای كان نور افزود و كمال      آن بود آورده از كسب حلال

                                          روغنی كاید چراغ ما كشد      آب خوانش چون چراغی را كشد

                                   علم و حكمت زاید از لقمۀ حلال     عشق و رقت آید از لقمۀ حلال

                                 چون ز لقمه تو حسد بینی و دام      جهل و غفلت زاید، آن را دان حرام

                                     هیچ گندم كاری و جو بر دهد؟     دیده ای اسبی، كه كرۀ خر دهد؟

                               لقمه تخم است و برش اندیشه ها     لقمه بحر و گوهرش اندیشه ها

                                        زاید از لقمۀ حلال اندر دهان     میل خدمت عزم سوی آن جهان

                                    زاید از لقمه حلال ای مه حضور     در دل پاک تو و در دیده نور

- لقمه ای كان نور افزود و كمال       آن بود آورده از كسب حلال

این بیت اشاره ایست به آیۀ 51 سورۀ مؤمنون بدین مضمون:

          ای رسولان ما از غذاهای پاکیزه حلال تناول کنید

          و به نیکوکاری و اعمال صالح پردازید

          که من به هرچه می کنید آگاهم.