131- سفر بزرگ

حکایات کرامات می فرمود گفت: یکی از اینجا به روزی یا به لحظۀ  بکعبه رود. چندان عجب و کرامات نیست، باد سموم (باد گرم) را نیز این کرامت هست به یک روز و به یک لحظه هرکجا خواهد برود. کرامات آن باشد که ترا از حال دون به حال عالی آرد و آز آنجا [به] اینجا سفر کنی، و از جهل به عقل و از جمادی به حیات. همچنانکه اول خاک بودی، جماد بودی ترا به عالم نبات آوردند، و از عالم نبات سفر کردی به عالم علقه و مضغه و از علقه و مضغه به عالم حیوانی و از حیوانی به عالم انسانی سفر کردی. کرامات این باشد.

حق تعالی این چنین سفر را بر تو نزدیک گردانید. درین منازل و راهها که آمدی هیچ در خاطر و وهم تو نبود که خواهی آمدن و از کدام راه آمدی، و چون آمدی وترا آوردند، و معین می بینی که آمدی. همچنین ترا به صد عالم دیگر گوناگون خواهند بردن؛ منکر مشو، و اگر از آن اخبار کنند قبول کن.

شرح

- جماد بودی ترا به عالم نبات آوردند ...: مولانا این مضمون را در مثنوی اینگونه آورده است:

                               سر برون آرد دلش از بحر راز       اول و آخر ببیند چشم باز

                                           آمده اول به اقلیم جماد       و ز جمادی در نباتی اوفتاد

                                        سالها اندر نباتی عمر كرد       وز جمادی یاد ناورد از نبرد

                                  و ز نباتی چون به حیوان اوفتاد       نامدش حال نباتی هیچ یاد

                              جز همان میلی كه دارد سوی آن       خاصه در وقت بهار و ضیمران

                                    همچو میل كودكان با مادران       سِرّ میل خود نداند در لبان

                                    همچو میل مفرطِ هر نو مرید       سوی آن پیر جوان بختِ مجید

                           جزو عقل ِ این، از آن عقل كل است       جنبش این سایه ز آن شاخ ِ ُگل است

                                 سایه اش فانی شود آخر در او       پس بداند سِرّ میل و جستجو

                                سایۀ شاخ درخت ای نیك بخت       كی بجنبد گر نجنبد این درخت ؟

                                 باز از حیوان سوی انسانی اش       می كشید آن خالقی كه دانی اش

                                     همچنین اقلیم تا اقلیم رفت       تا شد اكنون عاقل و دانا و زفت

                                      عقلهای اولینش یاد نیست       هم از این عقلش تحول كردنیست

                               تا رهد زین عقل پُر حرص و طلب       صد هزاران عقل بیند بوالعجب
 

  درین منازل و راهها که آمدی ...: مولانا این مطلب را در مثنوی اینگونه تقریر کرده است:

                          آنچنان كز نیست در هست آمدی        هین بگو چون آمدی؟ مست آمدی ؟

                                          راههای آمدن یادت نماند        لیك رمزی بر تو بر خواهیم خواند

                                    هوش را بگذار آنگه هوش دار        گوش را بر بند و آنگه گوش دار

                                  نی نگویم زانكه تو خامی هنوز        در بهاری و ندیدستی تموز

                     این جهان همچون درخت است ای كرام        ما بر او چون میوه های نیم خام

                                    سخت گیرد خامها مر شاخ را        زانكه در خامی نشاید كاخ را

                           چون بپخت و گشت شیرین لب گزان       سُست گیرد شاخها را بعد از آن

                              چون از آن اقبال شیرین شد دهان       سرد شد بر آدمی مُلك جهان